تبلیغات
دایره المعارف ترکمنی بایراق - مطالب فرش

دایره المعارف ترکمنی بایراق


ضرب المثل ترکمنی

ماتال ترکمنی

ترکمن آدلری

ارتباط با مدیر

متین قزلجه (119)

وضعیت در یاهو

 

ID: matin_ghezeljeh

نظرسنجی

مردم ترکمن در تقابل با فرهنگ های دیگر چقدر توانسته اند نسبت به حفظ فرهنگ و سنن قوم خود موفق باشند؟

جستجو در وبلاگ

  

لوگو


 

ترکمن ها به نمد «کچه» می گویند. نمد برای پوشاندن کف اتاق، پوشش اسب، رویه ی زین و ... بکار می رود. نمد یادگاری از گذشته های دور می باشد و مردم ترکمن برای پوشاندن کف اتاق ها و یا در ساخت آلاچیق به عنوان عایقی در برابر سرما از نمد استفاده می کردند. در جامعه امروزی ترکمن ها جز برای پوشش اسب و رویه زین برای مصارف دیگر استفاده نمی شود و جز در تعدادی از روستاهای دورافتاده، در شهرها نشانی از نمد در خانه های ترکمن وجود ندارد و به جای آن از قالی های زیبای ترکمنی برای پوشاندن کف اتاقها و زینت بخش کردن خانه ها استفاده می کنند.

طرز تهیه نمد به شرح زیر بوده است:

1- ابتدا پشم را می شویند.

2- پشم شسته شده را روی حصیری از جنس نی، خشک می کنند.

3- بعد از خشک شدن با چوبی باریک مانند حلاج ها، ضربه می زنند. با این کار، الیاف پشم کاملا از هم جدا می شود و پف می کند.

4- بعد از مرحله ی حلاجی، پشم را به رنگ های دلخواه، رنگ آمیزی می کنند.

5- پشم های رنگ شده را روی حصیری از نی بر اساس ذهنیات خود، شکل می دهند؛ این شکل ها ملهم از طبیعت اطراف و بیشتر به شکل قوچ و شاخ قوچ است.

6- حصیر را با نقش های شکل گرفته، لوله می می کنند و با طناب می بندند.

7- حصیر لوله شده را در سطحی از زمین که با کاه پوشانیده اند قرار می دهند و به تدریج بر روی آن، آب گرم می ریزند.

8- حصیر لوله شده را با طنابی که به دور آن پیچیده اند بر روی زمینی که با کاه پوشیده شده، می غلتانند. این عمل حدود 3 اعت ادامه می یابد.

9- بعد از سه ساعت حصیر غلتانی و ریختن آب گرم بر روی آن که عملی تدریجی است – نمد را که اکنون الیاف بهم چسبیده است، از حصیر بیرون می آورند.

10- در مرحله آخر، نمد مال ها، حدود 6 ساعت بر روی همان حصیر می مالند در حالی که مرتب به آن آب نیمه گرم می پاشند.

نمد مالی نیز مثل قالی بافی منحصرا کار زن هاست و مرد ترکمن در این گستره نیز – جز کمک در حصیر غلتانی- نقش دیگر ندارد.

نقش و نگار نمد با نقش و نگار در قالی فرق می کند. مشهورترین این نقش ها عبارتند از:

الف: دیه گؤز / چشم شتر

ب: قُچ / قوچ

ج: ثاری چیبین / عقرب زرد

د: تیرانا / ماهی غضروفی (خاویار)

ه: قوشماقچه / نقش و نگار دو سوی نمد

ترکمن ها نمد را در اندازه های مختلف درست می کنند و هر اندازه را «امزیک» می گویند. بدین جهت نمد نسبت به اندازه اش متنوع است چنان که « بیر امزیک، ایکی امزیک، اوچ امزیک، دورت، امزیک، بأش امزیک » اندازه های نمد ترکمنی است.

 

تصاویر زیر چند مرحله از تهیه نمد می باشد.

مرحله ۳

             

             

مرحله ۵

                    

             

مرحله ۱۰

               

 

 

یکشنبه 19 خرداد 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

1- تؤربا/ توبره

ترکمن ها چنته را تؤربا می گویند که معمولا به ابعاد تقریبی 40×30 سانتی متر است. این وسیله دست بافت به کیف خانم ها شبیه است که با رشته ای قالی بافت به عنوان بند از گردن می آویزند.

توربا را در قدیم از دیواره ی اُی می آویختند و از آن برای گذاشتن وسایل آشپزخانه مثل قاشق، چمچه و یا گذاشتن وسایل شخصی استفاده می کردند.

 

 

 

2- تنگ اسب

کمربند یا تسمه ی پهنی است که برای محکم کردن پالان حیوانات بارکش استفاده می کنند. این نوار یا تسمه می تواند از گروه چت مه یا قاقمه باشد.

 

3- روزینی

فرشینه ای است که برای زین اسب می بافند و قسمتی از آن را برای عبور دادن قاچ زین، سوراخ می کنند.

 

4- ججیم

همان جاجیم نزد فارس هاست. فرشینه ای است راه راه، شبیه پلاس یا گلیم اما ضخیم تر از آنها. ترکمن ها از جاجیم به عنوان زیرانداز استفاده می کنند و مواد آن از نخ های پشمین و رنگین است. امروزه از نخ های پنبه ای یا کرک نیز می بافند.

جاجیم را بدون پرز می بافند و بهترین نوع آن در بین ترکمن ها، مردم آذربایجان و مردم کردستان بافته می شود. برای بافتن جاجیم از دستگاهی شبیه با دار گلیم بافی استفاده می کنند و بافتن تمام آن به یک بار صورت می گیرد زیرا که چله کشی آن، در جاهای رو باز و با مساحت کافی انجام می گیرد.

 

5- پلاس

قالی بدون پرز و از نوع فرشینه های گرده دار است که مخملی و ماهوتی نامیده می شود.

 

6- گلیم

نوعی فرش بدون پرز است که اندازه های مختلف دارد و برای پوشش اسب، زین اسب، کف اتاق یا درست کردن خورجین به کار می رود و با نخ پشمی یا پنبه ای یا کنفی و با درگیری تار و پود می بافند.

گلیم بافی رایج ترین صنعت در بین قالی باف هاست و بافت آن، سابقه ای طولانی دارد. نقش گلیم در سراسر جهان، از جمله در بین ترکمن ها، معمولا با طرح ها ی هندسی و خطوط مستقیم و شکسته، شکل می گیرد و بر سنت های اقوام، نزدیک تر است. انواع گلیم عبارتند از:

 

الف- گلیمچه: ترکمن ها این فرش را کلیمچه می گویند و از آن به عنوان تو دری یا پاگرد استفاده می کنند. ابعاد کلیمچه معمولا 180×160 سانتی متر است.

 

ب- انسی/ قاپی کلیم: این فرشینه را بر ورودی اُی نصب می کنند تا از ورود گرد و خاک یا سرما یا حیوانات و ... جلوگیری شود.

 

7- مپرش/ مفرش

این نوع فرشینه را به دیواره ی اُی می آویزند و در آن، وسایل کوچک خانگی را مثل پوشاک و اشیاء دیگر نگهداری می کنند. در ضمن از وسایل زینتی خانه نیز محسوب می شود و در گروه چت مه نیز جای می گیرد.

 

8- عثمان لیق

فرشینه هایی هستند که برای پوشاندن نمد بیرونی اُی استفاده می کردند. امروزه به این نوع فرشینه های آرایشی کناره می گویند و در هر دو گروه چت مه و قاقمه چای می گیرند.

 

9- آرتماق

به شکل قارچین/ پشتی ولی بزرگتر از آن است و دختران هنگام عروسی، بخشی از جهیزیه خود را در آن قرار می دادند.

 

10- دوزی

نواری پهن است در حدود 10 الی 12 متر طول که در قسمت درونی اُی مانند کمربندی دور تا دور کشیده می شود.

 

* بافت و استفاده از این فرشینه ها امروزه خیلی کمرنگ شده و فقط تنگ و روزینی اسب به خاطر اینکه اسب هنوز جایگاه خود را در بین ترکمن ها حفظ کرده و نمادی از قوم ترکمن می باشد، مورد استفاده قرار می گیرند.

 

 

جمعه 17 خرداد 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

1- قالی

قالی را ترکمن ها «هالی/ خالی» تلفظ می کنند و بیشتر برای فرش کردن کف اتاق و آرایش خانه استفاده می شود و در نقش های متنوع، زینت بخش موزه ها، مجموعه ها و نمایشگاه ها در سر تا سر جهان است.

دنیا فرش ترکمن را با تار و پود و خامه ای می شناسند که تماما از پشم گوسفند تهیه شده است. قالی ترکمن دست بافتی است پرزدار که از طریق درگیری پرز و گره زدن به تار و پود گذاری تهیه می شود. به جرأت می توان گفت که شاخص ترین هنر و مهم ترین محصول دستی و صنعتی در بین ترکمن ها، فرشینه های دست بافت، بخصوص قالی و قالیچه است. این شاخص ترین هنر را باید در همکاری صمیمانه و هوشیاری دختران و زنان ترکمن جست و جو کنیم.

قالی و به طور کلی تهیه هر نوع فرشینه را فقط زنان و دختران ترکمن عهده دار هستند و مردها از ترس این که مبادا مورد تمسخر واقع شوند از گام  نهادن در این میدان هنری، صنعتی و اقتصادی دوری می کنند.

زنان ترکمن با خلاقیت خود در صنعت قالی بافی خود در صنعت هنر قالی بافی به مردان خود پشتکار، دلگرمی و بردباری هدیه می کنند و دختران با خلق زیبایی، کفایت و لیاقت خود را در اداره ی زندگی جدا از پدر و مادر آشکار می سازند.

از ویژگی های زنان و دختران ترکمن در هنگام بافت قالی یا هر نوع فرشینه ی دیگر، این است که هرگز شانه ی قالی بافی و به قول خودشان دوقما داراق را با هم فرود نمی آورند بلکه با فرود آمدن شانه ای، آن دیگری، شانه/ داراق را بالا می آورد و قصد آنها از این عمل متناوب، تقلید صدای پای اسب است. این تقلید به این خاطر است که مردم ترکمن، اسب را نمادی از سرعت و نجابت می شناسند. بدین جهت اسب و قالی از مظاهر شناخت ترکمن به شمار می رود.

 

 

 

2- قالیچه

قالیچه را ترکمن ها «هالچه/ خالچه» تلفظ می کنند و آن، فرشینه ای است کوچک تر از قالی و همچون قالی برای فرش کردن اتاق یا برای تزیین و آرایش خانه استفاده می شود. رنگ های به کار رفته در قالیچه های ترکمن بیشتر رنگ لاکی/ قرمز یا سفید یا استخوانی و عاجی است.

 

 

 

3- قارچین/ پشتی

ترکمن ها پشتی را قارچین می گویند و آن فرشینه ایست که به صورت کیسه می دوزند و داخل آن را با مواد نیمه نرم مثل مقوا یا کارتن پر می کنند و به عنوان تکیه گاه در هنگام نشستن مورد استفاده قرار می دهند.

پشتی معمولا با نقش هایی مثل «گلین بارماق، آق سو، قولپاقلی» بافته می شود اماپشت آن را که به سمت دیوار است از جنس گلیم یا پلاس می بافند و ابعاد آن به دلخواه انتخاب می شود. پشتی را معمولا به صورت قالیچه های پرنشده نیز عرضه می کنند.

 

 

 

4- نمازلیق/ سجاده

سجاده یا جانماز را ترکمن ها نمازلیق تلفظ می کنند و آن قالیچه های کوچکی است که برای به جا آوردن نمازهای پنچ گانه در روز، به کار می رود و ابعاد آن معمولا 120×80 یا 130×90 سانتی متر است.

سجاده با نقش های انتزاعی مثل درخت توت، جای پای شتر (ماری گل) و کعبه ی مسلمین بافته می شود.

 

5- اجاق باشی *

فرشینه ایستکه برای پهن کردن در کنار اجاق در داخل اُی و نشستن بر روی آن بافته می شد.

 

6- آثمالیق *

فرشینه ای است کیسه مانند که از دیواره ی اُی/ آلاچیق می آویختند و برای نگهداری انواع لباس به عنوان جامه دان استفاده می کردند.

 

7- اُق باشی / اُق اوجی *

فرشینه ایست به شکل کیسه ی استوانه ای شکل، برای حمل اُق (چوب های نیمه کمانی سقف آلاچیق). استفاده از این فرشینه سبب می شود که نوک اُق در هنگام کوچ آسیب نبیند.

 

8- قالی تزیینی برای سر در اُی *

این فرشینه را به صورت داغدان می بافتند و برای تزیین سر در اُی استفاده می کردند.

داغدان چوب تراشیده ایست به شکل مستطیل که فقط سه ضلع دارد و برای محافظت از چشم زخم، از آستانه ی در می آویختند.

 

 

 

9- خورجین *

ترکمن ها خورجین را خرجن تلفظ می کنند و آن مرکب است از خرج در عربی به معنی وسیله ی حمل بار و ین نشانه ی نسبت در زبان فارسی.

خورجین از توبره بزرگتر است و حکم ساک دو قلو دارد که از دو طرف شانه یا دو طرف حیوان بارکش می آویزند و برای حمل بار استفاده می کردند.

 

10- چوووال/ جوال *

فرشینه ایست که به شکل کیسه از سه طرف می دوختند و برای ذخیره ی آرد یا گندم یا هر نوع غله ی دیگر استفاده می کردند. شمار رج های آن معمولا چهل رج و طول آن 5/1 متر است. سر جوال را برای آن که محکم باشد به صورت چند لایه تا می کردند و می دوختند.

 

* امروزه از این فرشینه ها بافته نمی شوند و مورد استفاده نیز قرار نمی گیرند و نمونه هایی از آنها را تنها در نمایشگاه های صنایع دستی می توان دید.

 

 

جمعه 17 خرداد 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

هنر قالی بافی در بین مردم ترکمن، چکیده ایست از ذوق، صنعت، سلیقه، حوصله و بردباری این مردم، که با خون آنها عجین شده و از نسل های گذشته به نسل امروزی رسیده است. ترکمن ها با استفاده از ذوق و سلیقه و حوصله و بردباری خدادادی، فرشینه ای خلق میکنند که بسیاری از شئون زندگی انسان ها کاربرد دارد. اهم این فرشینه ها عبارتند از: قالی، قالیچه، جا نمازی، گلیم، پلاس، زیلو، جاجیم، منگوله، جل، جوال، خورجین، توبره، روزینی، پا پیچ، تنگ اسب، کمربند، افسار شتر، بند پرده، قاب دعا، رو گیوه ای، همیان، نمکدان و ...

فرشینه های ترکمن را به گروه های زیر می توان تقسیم کرد:

 

1- گروه چت مه

شامل قالی، قالیچه، قارچین، جا نمازی، کناری، انواع آویزه های بافته شده از جنس قالیچه نظیر خورجین ها.

 

2- گروه قاقما

شامل پلاس، آرتماق (انواع توبره)، انواع دوزی، انواع جوا، جل اسب، انواع گلیم های آستانه ی در / بوساغا، دولاق.

 

3- گروه باسما (نمد مالی)

شامل نمدی که به عنوان فرش استفاده می کنند، نمد برای پوشش اسب و نمد دور آلاچیق.

نمد دور آلاچیق بر سه نوع است:

الف- دورلیق ب- اوزوگ  ج- سرپک

در پست های بعد به بررسی هر یک از گروه ها خواهم پرداخت.

 

 

پنجشنبه 16 خرداد 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

 

رنگبندی

فرش ترکمن، در دورانهای گذشته، تنها از رنگهای گیاهی و سنتی بهره می گرفته است، اما در فاصله ی دو جنگ بین الملل، رنگ های طبیعی که معروف ترین آنها روناس و قرمز دانه بود از بین رفت و رنگ های شیمیایی جای آنها را گرفت. از ره آورد این جنگها، از بین رفتن رنگ سرخ تیره ی (فلفلی) قدیم بود که به جای آن قرمز روناسی (آنیلین)، استفاده
می شود.

رنگ در فرش ترکمن محدود است. سابقاً پنج رنگ سفید، سیاه، سبز تیره، لاکی تیره، و لاکی متمایل به زرد در فرش ترکمنهای ایران به کار می رفت ولی هم اکنون با تلاش افرادی همچون نیاز جان نیازی این رنگها به عدد دوازده رسیده است تا فرش ترکمنی ایران بتواند گاهی در راه پیشرفت بگذارد. رنگهایی که او افزوده عبارتنداز: طوسی، دارچینی، عبایی، قهوه اییروشن، قهوه یی تیره، طلایی، نخودی و آبی آسمانی، زیتونی، سرمه یی، سبز، مشکی، لاکی.

رنگرزی 

ترکمنها رنگها را از گیاهان مختلفی همچون روناس، برگ مو، پوست انار، پوست گردو، اسپرک به دست آورده و برای رنگ قرمز از قرمز دانه استفاده می کنند، رنگ سرمه ای نیز از نیل بدست می آید.

 

 

چهارشنبه 14 آذر 1386
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

 تعویذ

سرباز از نوع دعا و القم است؛ خیزابی یا سگ زنجیری ترکمن (آلمانی laufender hund ) که عقرب زرد (ساری ایچان)، شمرده شده است و انواعی از سیرغا (گوشواره) یکی هستند و همه از انواع تعویذ (دعای بازوبندی برای دفع چشم زخم) و امثال آن گرفته شده اند و القم و دعا را به خاطر می آورند.

ارگنگ قشته، ارکشیک، انواعی از آلتی ایپ، گیره، ایرمک قشنه، پیچاق اوجی و تکوزجیپ یک هستند.

نقشهای اقوام مختلف با هم فرق دارند و تفاوتهایی از همدیگر قابل تشخیص اند.

 

 

دوشنبه 12 آذر 1386
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

 

خمتاز

عده یی از نقش مایه های معروف به خمتاز (در متن: chamtos)؛ لیوف (lyuf) و مارك (در متن: morak) یکی هستند.


 

 

دوشنبه 12 آذر 1386
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ فرش

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

آخرین مطالب
لینکستان

سایت ها


ترکمنان غیور

Turkmen Yigit

دلنوشته های یک پسر ترکمن

توركمنینگ گؤزه‌ل آدلارئ

تمران

وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه مازندران

سایت رسمی اشک رویا یوسف قلیچ پور

سایت ورزشی گنبد کاووس

اشک رویا

سایت فرهنگی خبری ئیلدز

ترکمن

ترکمن تولز

ارکین

آلادالارئم

جمعیت فرهنگی اجتماعی اولکا کمیش دپه

وب سایت شخصی امان قلیچ شادمهر

هفته نامه همزیستی

گلستان نیوز

سایت فرهنگی ترکمن آنلاین

بارش نیوز (جبهه مشارکت ملی گلستان)

گنبد آنلاین

اولکامیز (سایت اطلاع رسانی آق قلا)

دوتار (دانلود موسیقی ترکمن)

یاشلیق

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گلستان

ویکی پدیا ترکمنی

پایگاه اطلاع رسانی آق قلا

فتو فلیکر بندر ترکمن

انجمن فرهنگی ترکمن های مقیم گوتنبرگ سوئد

هفته نامه سلیم

فصلنامه یاپراق

دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران

طبرستان

انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث

گاهنامه صحرا

ترکمن کلیک

وب سایت بدر

پاراسات

مصلی نماز جمعه اهل سنت گنبدکاووس

نخبگان کمیش دپه

اوزاق یاشا بیگ ترکمن ایلم

دیوان کامل مختومقلی فراغی

ایل- گون

یاغشی یول

تورکمن صحرا مدیا

هفته نامه صحرا

شرکت تعاونی تولید و مشاوره اسب اصیل ترکمن

سارغد (دانشجویان ترکمن دانشگاه سیستان و بلوچستان)

غوشغیلار

ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه اردبیل

یاغتی ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

آق قلا

پایگاه اطلاع رسانی جمعیت ترکمنهای مقیم تهران

سایت خبری و فرهنگی ترکمن صحرا

سایت اطلاع رسانی گنبد

پایگاه اطلاع رسانی استان گلستان

همه سایت ها

وبلاگ ها


تندیس

گرمایش تابشی

برندسازی

بج سینه

تنور گازی

عکس آق قلا

دیهیم بندر ترکمن

زندگی

پنجره ای رو به سخن

با من بمان

آلتین قپبا (مایا)

دلنوشته (هاتیجا)

گل شاد

اٌغلن

یک پسر (نوشته های محمد فرهادی توماج)

مجله ترکمنی میراث

وبلاگ فرهنگی دانشجویان ترکمن دانشگاه علوم پزشکی ساری

اشعار ترکمنی (موسی قزلجه)

اشعار طنز ترکمنی (موسی قزلجه)

ایلیار

مایسا

پژواک (اجو)

دختر طلایی (هانا)

آیراتین

نوشتهای یک جوان ترکمن

ترکمن مدیکال

گل مادر (عایشه)

عاشق ترکمن صحرا

هاتیجا...

MY Friends (آینا)

وبلاگ پسران گنبدی

اشک رویا (یوسف قلیچ پور)

myminds (آیرا)

خاطرات ترک خورده (مرضیه)

پلی بین من و شما (دکتر دیه جی)

دانشجویان ترکمن دانشگاه پیام نور گرگان

زیست پژوهان گنبد کاووس

روستای قرنجیک خواجه خان

دختر ترکمن (جیران)

کم کم درخت می شوم

پیام بازرگانی

دنیای تو

ترکمن های مقیم جم

اهل سنت شمال

بچه های بندر تر کمن

آرمادا

راز گل سرخ (مایا)-(تعطیل شد)

بدون عنوان (ظهری)

ترکمن قیز (گزل)

لبریز از عشق

همه وبلاگ ها

 

 

 


ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک

ابتدای صفحه

Design By: www.Bayragh.ir © 2006-2009

.استفاده از مطالب وبلاگ با ذكر منبع بلامانع است