تبلیغات
دایره المعارف ترکمنی بایراق - پوشاک زنان ترکمن

دایره المعارف ترکمنی بایراق


ضرب المثل ترکمنی

ماتال ترکمنی

ترکمن آدلری

ارتباط با مدیر

متین قزلجه (119)

وضعیت در یاهو

 

ID: matin_ghezeljeh

نظرسنجی

مردم ترکمن در تقابل با فرهنگ های دیگر چقدر توانسته اند نسبت به حفظ فرهنگ و سنن قوم خود موفق باشند؟

جستجو در وبلاگ

  

لوگو


 

اگر بخواهیم فرهنگ مادی اقوام را بشناسیم ابتدا باید نوع پوشش، ابزار تزیینی (زیورآلات) و وسایل خانگی آنها را مورد تحقیق قرار دهیم.

در شناخت مادی ترکمن ها و پوشاک سنتی آنها باید گفت که در مقایسه با پوشاک سنتی دیگر اقوام آسیای مرکزی مثل ازبک ها، تاجیک ها، قرقیزها و ... ضمن داشتن شباهت های کلی، ویژگی های خاص خود را نیز دارد. در این مقاله به شرح پوشاک سنتی (قدیم) زنان ترکمن از کتاب فرهنگ مادی و معنوی ترکمن ها به قلم استاد گنبد دردی اعظمی راد خواهم پرداخت که می تواند مکمل مقاله قبلی (فرهنگ ترکمن یا برهنگی ترکمن) باشد.

 

1- کؤی نک / پیراهن

مشخصات پیراهن زنان را می توان به شرح زیر فهرست کرد:

الف- آستین ها: معمولا بلند است و از بالا به طرف مچ دست باریک می شود. زنان ترکمن، حاشیه و سر آستین های پیراهن خود را به شکل ظریفی سوزن دوزی می کنند.

ب- آشیری/ دامن: پیراهن زنان ترکمن یکسره و دامن آن تا قوزک پا می رسد و با طرحی زیبا، کاملا منطبق با موازین اسلامی است. (منظور از دامن، قسمت پوششی بدن می باشد که از گردن تا قوزک پا یکدست و بدون هیچ برشی می باشد. نه آن دامنی که از کمر برش داشته و فقط از کمر به پایین را می پوشاند.)

ج- یقه: زنان ترکمن، یقه پیراهن را حدود 15 سانتی متر به سمت پایین چاک می دهند و اطراف آن را قلاب دوزی می کنند آنگاه این چاک را از قسمت بالا (زیر گلو) با وسیله تزیینی به نام ( گل یاقا / گل یقه) می بندند تا سینه کاملا پوشیده بماند. (راجع به گل یاقا به بخش پوشاک و زیورآلات مراجعه کنید.)

د- برش ساده ای دارد و رنگ آن معمولا زرشکی یا بنفش یا سرخ انتخاب می شود.

و- پارچه آن معمولا از جنس ابریشم است که به وسیله ی خود زنان و با دستگاهی ساده به نام تارا بافته می شود. امروزه با ماشینی شدن دستگاه ها و عرضه انواع پارچه در مغازه ها، زنان ترکمن پارچه مورد نیاز خود را از بازار می خرند.

اگر بخواهیم فرهنگ مادی اقوام را بشناسیم ابتدا باید نوع پوشش، ابزار تزیینی (زیورآلات) و وسایل خانگی آنها را مورد تحقیق قرار دهیم.

در شناخت مادی ترکمن ها و پوشاک سنتی آنها باید گفت که در مقایسه با پوشاک سنتی دیگر اقوام آسیای مرکزی مثل ازبک ها، تاجیک ها، قرقیزها و ... ضمن داشتن شباهت های کلی، ویژگی های خاص خود را نیز دارد. در این مقاله به شرح پوشاک سنتی (قدیم) زنان ترکمن از کتاب فرهنگ مادی و معنوی ترکمن ها به قلم استاد گنبد دردی اعظمی راد خواهم پرداخت که می تواند مکمل مقاله قبلی (فرهنگ ترکمن یا برهنگی ترکمن) باشد.

 

1- کؤی نک / پیراهن

مشخصات پیراهن زنان را می توان به شرح زیر فهرست کرد:

الف- آستین ها: معمولا بلند است و از بالا به طرف مچ دست باریک می شود. زنان ترکمن، حاشیه و سر آستین های پیراهن خود را به شکل ظریفی سوزن دوزی می کنند.

ب- آشیری/ دامن: پیراهن زنان ترکمن یکسره و دامن آن تا قوزک پا می رسد و با طرحی زیبا، کاملا منطبق با موازین اسلامی است. (منظور از دامن، قسمت پوششی بدن می باشد که از گردن تا قوزک پا یکدست و بدون هیچ برشی می باشد. نه آن دامنی که از کمر برش داشته و فقط از کمر به پایین را می پوشاند.)

ج- یقه: زنان ترکمن، یقه پیراهن را حدود 15 سانتی متر به سمت پایین چاک می دهند و اطراف آن را قلاب دوزی می کنند آنگاه این چاک را از قسمت بالا (زیر گلو) با وسیله تزیینی به نام ( گل یاقا / گل یقه) می بندند تا سینه کاملا پوشیده بماند. (راجع به گل یاقا به بخش پوشاک و زیورآلات مراجعه کنید.)

د- برش ساده ای دارد و رنگ آن معمولا زرشکی یا بنفش یا سرخ انتخاب می شود.

و- پارچه آن معمولا از جنس ابریشم است که به وسیله ی خود زنان و با دستگاهی ساده به نام تارا بافته می شود. امروزه با ماشینی شدن دستگاه ها و عرضه انواع پارچه در مغازه ها، زنان ترکمن پارچه مورد نیاز خود را از بازار می خرند.

 

2- بالاق / شلوار

شلوار زنان ترکمن از بخش های زیر تشکیل می شود.

الف- قسمت بالای زانو: پارچه ای ساده و با دوختی گشاد است.

ب- پایین زانو: از زانو به سمت مچ پا باریک می شود و با بخش باریک آن حداقل به طول 10 سانتی متر، سوزن دوزی می شود. این بخش معمولا مچ پا را می پوشاند. در لبه ی شلوار که با مچ پا در تماس است نوار سیاهی می دوزند به پهنای یک تا یک و نیم سانتی متر که « بالاق یوپ » نام دارد.

* بخش های فوق، در زیر پیراهن و کاملاً از چشم نامحرم پوشیده است.

 

3- قوشاق / شال کمر

کمربندی از پارچه است که در هنگام بارداری به دور کمر می بستند. امروزه این رسم منسوخ شده است.

از قوشاق، مردان نیز به هنگام کار در مزارع یا میدان های کُشتی برای تمرکز نیرو در مقابل حریف استفاده می کردند.

 

4- یاشماق

در لغت به معنی پوشانیدن بخشی از چهره است و در اصطلاح به بخشی از یایلیق / روسری نازک و طرح دار گفته می شود که زن ترکمن در هنگام برخورد با مردان غریبه یا مردان مسن، دهان خود را با آن می پوشاند و نشانه ی حجب و حیا محسوب می شود. امروزه رسم یاشماق خیلی به ندرت – آن هم در روستاها- رعایت می شود و این را ناشی از تحصیل ترکمن ها تا سطوح دانشگاهی می دانند.

 

5- یایلیق

روسری بسیار نازک، ظریف و منقش است که فقط برای استفاده در خانه کاربرد دارد و معمولا از جنس ابریشم است.

تصویر زیر نشانگر پیراهن، روسری طرح دار و یاشماق در بین زنان ترکمن است.

             

             

6- آلادنگی / آلناقی

آلادنگی به نام های « توپ پی، آلین دنگی، هاثاوا » نیز شناخته می شود و معادل فارسی آن پیشانی بند است.

آلادنگی در گذشته از پارچه های قرمز و گلدار انتخاب می شد، ولی امروزه نوع آماده ی آن به صورت حلقه ای تهیه شده از جنس موکت – که به دور آن پارچه ای ساده کشیده اند- در مغازه ها عرضه می شود.

آلادنگی، روسری نازک و طرح دار زنان ترکمن را در سر محکم و ثابت نگه می دارد و نشانه شوهر دار بودن صاحب آن است.

 

7- چاشو

چاشو در بین زنان ترکمن، حکم چادر را دارد در بین زنان فارس. این پوشش معمولا از جنس ابریشم است و در روزگاری نه چندان دور (حدود 50 سال پیش) مورد استفاده زنان مسن بود. چاشو انواعی دارد و عموما به شکل مربع است که آن را از وسط تا کرده، به شکل مثلث بر سر می انداختند.

در پست های قبل درباره چاشو توضیح داده شد. (به بخش پوشاک و زیورآلات مراجعه نمایید).

لینک مستقیم http://bayregh.myblog.ir/Post-52.aspx

 

8- چارقد

چارقد روسری منقش به طرح ها و رنگ های متنوع و گران قیمتی است که ریشه های کناری آن را پورچیک می نامند و معمولا در بیرون از خانه استفاده می کنند به طوری که آلادنگی در زیر آن قرار می گیرد.

زنان ترکمن برای استفاده از چارقد- که حدود 5/1 متر مربع و به شکل مربع است آن را از وسط تا می کنند و به شکل مثلث بر سر می اندازند.

 

9- چاروود

روپوشی بود پالتو مانند که حاشیه های دامن، یقه و سر آستین ها را سوزن دوزی می کردند. این پوشش، مخصوص زمستان و به هنگام راه رفتن به مهمانی بود و از پارچه های مخمل به رنگ های سبز یا آبی یا قرمز دوخته می شد.

امروزه استفاده از چاروود منسوخ شده است و جز در بقچه های مادر بزرگ ها یا مجموعه نمایشگاه ها در جای دیگر یافت نمی شود.

تصویر زیر نمونه ای از چاروود را نشان می دهد.

                  

                    

10- دؤن

دؤن پوشاکی است با برشی ویژه و از جنس ابریشم که به دست زنان ترکمن بافته می شود. دؤن بر دو قسم است:

الف- گی ییم دؤن        ب: قرمز دؤن

در پست های قبل درباره دؤن توضیح داده شد. (به بخش پوشاک و زیورآلات مراجعه نمایید).

لینک مستقیم http://bayregh.myblog.ir/Post-53.aspx

 

11- بؤروک / عرق چین

بوروک کلاهی است دخترانه که تاخیه یا تایخا نیز می گویند. از نوع ساده آن، پسرها و مردها در هنگام خواندن نماز استفاده می کنند. بوروک از جنس پارچه است و به وسیله دختران، سوزن دوزی می شود و نقش های مختلف دارد.

الف- نقش تابستان       ب- نقش کؤرت          ج- نقش تیرانا

دختران ترکمن- که آنها را به علت استفاده از بؤروک « بوروکلی قیز » می نامند. به محض ازدواج، بوروک را کنار می گذارند و آلادنگی را جایگزین آن می کنند.

از بوروک به شکل های زیر استفاده می کنند:

الف- ساده و بدون هیچ نوع تزیینی

1- زمانی که پسرها و مردها نماز می گذارند.

2- زمانی که مردی به مکه ی معزمه شرفیاب می شود و می خواهد از دستار سر، که مخصوص حاجی هاست، استفاده کند. در این صورت، دستار را به دور بوروک می پیچند و مانند عمامه بر سر می گذارند.

 

ب- به شکل تزیینی

1- تزیین بوروک با سکه های نقره، پولک، قبه/ دپه بند و سایر زیور آلات.

2- دختران هنگام نامزد شدن، بر قبه ی بوروک، پر نصب می کردند که اوتاغا نامیده می شود. بدین جهت، دختران نامزد دار اوتاغی قیز نامیده می شدند. این دختران در آرایش موهای خود از قبه های نقره ای استفاده می کردند که آن را ساچ قبه می گویند. آسیق، ساچلیق، ساچ باغ، ساچ منجوق، از دیگر زیور آلات زنان و دختران برای آرایش موست. (برای اطلاعات بیشتر درباره این زیورآلات به بخش پوشاک و زیور آلات مراجعه کنید.)

تصویر زیر، یک دختر ترکمن را با بوروک و زیور آلات آن نشان می دهد در حالی که موهای بافته اش را از زیر آن آویخته، گل یقه ی بزرگی از جنس طلا با سنگ های قیمتی بر سینه دارد.

             

                   

تصویر زیر، دختران ترکمن را با بوروک و زیور آلات آن نشان می دهد.

                     

 

 

سه شنبه 17 اردیبهشت 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ پوشاک و زیور آلات

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

آخرین مطالب
لینکستان

سایت ها


ترکمنان غیور

Turkmen Yigit

دلنوشته های یک پسر ترکمن

توركمنینگ گؤزه‌ل آدلارئ

تمران

وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه مازندران

سایت رسمی اشک رویا یوسف قلیچ پور

سایت ورزشی گنبد کاووس

اشک رویا

سایت فرهنگی خبری ئیلدز

ترکمن

ترکمن تولز

ارکین

آلادالارئم

جمعیت فرهنگی اجتماعی اولکا کمیش دپه

وب سایت شخصی امان قلیچ شادمهر

هفته نامه همزیستی

گلستان نیوز

سایت فرهنگی ترکمن آنلاین

بارش نیوز (جبهه مشارکت ملی گلستان)

گنبد آنلاین

اولکامیز (سایت اطلاع رسانی آق قلا)

دوتار (دانلود موسیقی ترکمن)

یاشلیق

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گلستان

ویکی پدیا ترکمنی

پایگاه اطلاع رسانی آق قلا

فتو فلیکر بندر ترکمن

انجمن فرهنگی ترکمن های مقیم گوتنبرگ سوئد

هفته نامه سلیم

فصلنامه یاپراق

دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران

طبرستان

انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث

گاهنامه صحرا

ترکمن کلیک

وب سایت بدر

پاراسات

مصلی نماز جمعه اهل سنت گنبدکاووس

نخبگان کمیش دپه

اوزاق یاشا بیگ ترکمن ایلم

دیوان کامل مختومقلی فراغی

ایل- گون

یاغشی یول

تورکمن صحرا مدیا

هفته نامه صحرا

شرکت تعاونی تولید و مشاوره اسب اصیل ترکمن

سارغد (دانشجویان ترکمن دانشگاه سیستان و بلوچستان)

غوشغیلار

ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه اردبیل

یاغتی ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

آق قلا

پایگاه اطلاع رسانی جمعیت ترکمنهای مقیم تهران

سایت خبری و فرهنگی ترکمن صحرا

سایت اطلاع رسانی گنبد

پایگاه اطلاع رسانی استان گلستان

همه سایت ها

وبلاگ ها


عکس آق قلا

دیهیم بندر ترکمن

زندگی

پنجره ای رو به سخن

با من بمان

آلتین قپبا (مایا)

دلنوشته (هاتیجا)

گل شاد

اٌغلن

یک پسر (نوشته های محمد فرهادی توماج)

مجله ترکمنی میراث

وبلاگ فرهنگی دانشجویان ترکمن دانشگاه علوم پزشکی ساری

اشعار ترکمنی (موسی قزلجه)

اشعار طنز ترکمنی (موسی قزلجه)

ایلیار

مایسا

پژواک (اجو)

دختر طلایی (هانا)

آیراتین

نوشتهای یک جوان ترکمن

ترکمن مدیکال

گل مادر (عایشه)

عاشق ترکمن صحرا

هاتیجا...

MY Friends (آینا)

وبلاگ پسران گنبدی

اشک رویا (یوسف قلیچ پور)

myminds (آیرا)

خاطرات ترک خورده (مرضیه)

پلی بین من و شما (دکتر دیه جی)

دانشجویان ترکمن دانشگاه پیام نور گرگان

زیست پژوهان گنبد کاووس

روستای قرنجیک خواجه خان

دختر ترکمن (جیران)

کم کم درخت می شوم

پیام بازرگانی

دنیای تو

ترکمن های مقیم جم

اهل سنت شمال

بچه های بندر تر کمن

آرمادا

راز گل سرخ (مایا)-(تعطیل شد)

بدون عنوان (ظهری)

ترکمن قیز (گزل)

لبریز از عشق

همه وبلاگ ها

 

 

 


ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک

ابتدای صفحه

Design By: www.Bayragh.ir © 2006-2009

.استفاده از مطالب وبلاگ با ذكر منبع بلامانع است