تبلیغات
دایره المعارف ترکمنی بایراق - امامان در اشعار مختومقلی

دایره المعارف ترکمنی بایراق


ضرب المثل ترکمنی

ماتال ترکمنی

ترکمن آدلری

ارتباط با مدیر

متین قزلجه (119)

وضعیت در یاهو

 

ID: matin_ghezeljeh

نظرسنجی

مردم ترکمن در تقابل با فرهنگ های دیگر چقدر توانسته اند نسبت به حفظ فرهنگ و سنن قوم خود موفق باشند؟

جستجو در وبلاگ

  

لوگو


 

برای نشان دادن احترام مسلمانان سنی به اهل بیت حضرت رسول (ص) نیازی به بر شمردن شواهد و ادله از کتب حدیث و سخنان بزرگان این مذهب نیست و نگارنده که خود بر مذهب تسنن است در این مقاله بدون هیچ توضیحی ابتدا تنها به چند نمونة کوچک از احترام ترکمنها ـ که سنی مذهب هستند ـ به امامان اشاره می‌نماید و در ادامه ، با استناد به برخی اشعار مختومقلی فراغی (1169-1112 هجری شمسی ) که سنی ‌مذهب است و به بیانی بنیانگذار ادبیات مکتوب ترکمنی می‌باشد ، سعی خواهد نمود نگرش ایشان به واقعة کربلا و شهادت امام حسین و یارانش را بیان نماید.

بارگاه حضرت رضا (ع) در شهر مشهد ، همواره شاهد حضور صدها و هزارها مسلمان سنی ‌مذهب و از جمله مردم ترکمن است.  از گذشته‌های دور تاکنون، جوانان ترکمن در ترکمن صحرا پس ازعروسی، به امید استحکام پایه‌ های زندگی مشترک ، به آستان مقدس امام رضا (ع) متوسل شده و سفر به مشهد و زیارت بارگاه امام رضا (ع) را یکی از سنت ‌های حسنة فرهنگ خود می دانند.

برای نشان دادن احترام مسلمانان سنی به اهل بیت حضرت رسول (ص) نیازی به بر شمردن شواهد و ادله از کتب حدیث و سخنان بزرگان این مذهب نیست و نگارنده که خود بر مذهب تسنن است در این مقاله بدون هیچ توضیحی ابتدا تنها به چند نمونة کوچک از احترام ترکمنها ـ که سنی مذهب هستند ـ به امامان اشاره می‌نماید و در ادامه ، با استناد به برخی اشعار مختومقلی فراغی (1169-1112 هجری شمسی ) که سنی ‌مذهب است و به بیانی بنیانگذار ادبیات مکتوب ترکمنی می‌باشد ، سعی خواهد نمود نگرش ایشان به واقعة کربلا و شهادت امام حسین و یارانش را بیان نماید.

بارگاه حضرت رضا (ع) در شهر مشهد ، همواره شاهد حضور صدها و هزارها مسلمان سنی ‌مذهب و از جمله مردم ترکمن است.  از گذشته‌های دور تاکنون، جوانان ترکمن در ترکمن صحرا پس ازعروسی، به امید استحکام پایه‌ های زندگی مشترک ، به آستان مقدس امام رضا (ع) متوسل شده و سفر به مشهد و زیارت بارگاه امام رضا (ع) را یکی از سنت ‌های حسنة فرهنگ خود می دانند.

 

مختومقلی می‌گوید:
دنگ‌ دوشلار یانینده‌ بیر بی‌کمالام‌
عاشقام‌، مجنونام‌، شکسته‌ حالم‌
سینه‌ی‌ خراسان‌ زواری‌ عالم‌
یا امام‌ رضایه‌ باغیشلا بیزنی‌

معنی: من در بین همسالان خود فردی بی‌کمال هستم
عاشق و مجنون و شکسته‌حالم
ای خدا! به حق زوار عالم که در قلب خراسان است
تو را به حق امام رضا ما را ببخش!


زیارت امام رضا (ع) ، نه تنها در بین ترکمنهای سنی ‌مذهب ایران،  بلکه در بین ترکمنهای ترکمنستان نیز، سنت  پسندیده ‌ای است. ترکمنهای ترکمنستانی بارگاه امام رضا (ع) را به جهت داشتن گنبدی طلایی و به منظور تکریم شخصیت والای ایشان « قیزیل امام » ( یعنی امام طلایی )  می ‌نامند.

هرچند درحال حاضر ،  ترکمن های ایران برای بیان نام بارگاه امام رضا (ع) واژه  امام رضا  را به کار می‌برند و یا با گفتن نام مکان (مشهد) و یا گفتن عبارت مشهد جان، بارگاه امام رضا و یا خود امام رضا (ع) را مد نظر قرار می ‌دهند، اما دربین نسل قدیم ترکمنهای ایران و حتی تا همین اواخر نیز نام ایشان با عبارت قیزیل امام به کار برده می‌شد.

عبارت « اون ‌ایکی امام ، دؤرت چهاریار » [دوازده امام و چهار خلیفه که با هم یار و همدم بوده‌اند] برای هر ترکمن عبارتی آشناست. حتی در خطبه‌های نمازجمعة مساجد اهل تسنن نیز امامان جماعت با تکرار این عبارت ، از آنها به نیکی یاد کرده و در نعت آنها سخنان زیادی می‌گویند.

مختومقلی در شعرهای زیادی این دو عبارت را به کار برده است که از جملة آنها می توان به این ابیات اشاره کرد :


شعر «حقی‌ اوچین»
اون‌ ایکی‌ امام‌، یدی‌ ولی‌، چلتنلر
خضر- الیاس‌ نبی‌ حقی‌ اوچین‌!

معنی: به حقِ دوازده امام ، هفت ولی و چهل‌تن

حضرت خضر و الیاس نبی! …


و یا در شعر «شفا بر» (شفا بده)
اون‌ ایکی‌ امام‌، بیری‌- بیریندن‌ سرور
یدی‌ ولی‌، یاران‌ بولوپ‌

معنی: مدد برای دوازده امام که همه سرور هستید
و ای هفت ولی ؛ به کمک هم ، مرا مدد کنید.


مختومقلی در شعر «گوردوما» از هر چهار خلیفه و بویژه از حضرت علی به نیکی یاد ‌کرده و از ملاقات روحی با آنها سخن گفته است:

 

چاریاردان‌ حضرت‌ بوبکر، عثمان‌ عمر
حیدر صفدر، علی‌ شیر خدانی‌  گوردوما

چهاریاران را که حضرت ابوبکر ، عثمان ، عمر
و شیر خدا حیدر صفدر علی است ، دیدم.


مختومقلی در شعر «قیلدی یارانلار» ضمن یاد از چهار خلیفه ، به داستانی اشاره می‌کند که بیانگر سخاوت و جوانمردی حضرت علی (ع) است که البته نگارنده برای جلوگیری از طولانی شدن مبحث ، به جای ذکر جزئیات این روایت ، تنها به یک بند از آن اکتفا می‌نماید :


چاریارلار حق‌ دیییپ‌ گوزدن‌ یاش‌ اتدی‌

اولار یامانلیقدان‌ اوزون‌ داش‌ اتدی‌
علی‌ بیر ایلده‌ یوق‌ ، یاغشی‌ ایش‌ اتدی‌
غریب‌ مختومقلی‌ آیتدی‌ یارانلار

معنی: چهار خلیفه با ذکر حق ، اشکها ریختند
و از بدی ها دوری گزیدند
علی کاری بسیار نیکو که بین مردم نادر است ، انجام داد.

که مختومقلیِ غریب آنرا بازگو می‌کند.

مختومقلی در شعری تحت عنوان «دوستلار هی» چهار خلیفه را چهار یار حضرت رسول (ص) دانسته و گفته است :
جمله‌ پیغامبرینگ‌ آدم‌ اولی‌
محمد دیر باریسیندان‌ افضلی‌
ابوبکر، عمر، عثمان‌ و علی‌
اونونگ‌ چاریاری‌ بولدی‌، دوستلار هی‌ حضرت آدم نخستین پیامبر
معنی: و حضرت محمد افضل همة آنهاست
و ایشان چهار یار به نامهای ابوبکر ، عمر ، عثمان و علی داشتند.


درباره ارادتی که مختومقلی فراغی به دوازده امام ( ع ) دارد، ابیات زیادی می‌توان ذکر کرد اما برای بیان عمق ارادت ایشان به ائمه علیهم‌السلام همین کافی است که بدانیم ، مختومقلی همچون همه معتقدین سنی‌مذهب، چنان ارادتی به دوازده امام دارد که در شعری با عنوان « باغیشلا بیزنی » در هر بیت به ترتیب  نام دوازده امام ( س ) را ذکر کرده و ضمن تکریم آنها ، از خداوند می‌خواهد تا به خاطر هر یک از این بزرگان ، از گناه او در گذرد. مطلع و مأخر این قطعه شعر چنین است :

 

مطلع :
رسول‌ دامادی‌دیر، اوز آرسلانینگ‌دیر
یا امام‌ علیه‌ باغیشلا بیزنی‌
چشم‌ چراغیم‌دیر، نور عینیم‌دیر
یا امام‌ حسنه‌ باغیشلا بیزنی‌

معنی: داماد رسول و شیر خودت است
خدایا! به حق امام علی ما را ببخشای!
چشم و چراغم و نور دیدگانم است امام حسن؛

خدایا به حق او ما را ببخشای!


مقطع :
مختومقلی‌ آیدار، من‌ خاک‌ پایام‌
امام‌لار یولینده‌ هم‌ جان‌ فدایام‌
کمینه‌ بنده‌ من‌، کلبی‌ - گدایام‌
یا عباس‌ علیه‌ باغیشلا بیزنی

معنی:‌ مختومقلی می‌گوید که خاک پای آنهایم
و در راه امامان جان فدا هستم
بنده‌ای کوچک و سگ آستان درگاه و گدایی هستم
خدایا به حق عباسِ علی ما را ببخشای!


واقعة کربلا در اشعار مختومقلی

 

مختومقلی در تمامی اشعار خود ده بار مستقیماً از کربلا یاد نموده است. این شاعر گاه مصیبت کشته شدن حسین و یارانش را چنان سنگین و سخت و مظلومانه می‌بیند که زبان شکوه و شکایت به درگاه خداوند متعال می‌گشاید و گاهی نیز به این دنیای فانی شخصیتی استعاری می دهد و به آن می تازد که چرا باعث شهادت امام حسین و یارانش در صحرای کربلا شده است :

 

حسن‌- حسین‌، عرشی‌ - کرسی‌ گره ‌گیم‌
کربلادا شهید اتدینگ‌ سن‌ دنیا .
معنی:
تو ای دنیا! حسن ـ حسین را که از عرش و کرسی (از بین همه چیز) فقط او را می‌خواهم ، در کربلا شهید کردی.
و یا در شعری دیگر از ریخته شدن خون افراد زیادی از امت اسلام در کربلا شکوه می‌کند :
بیرنیچه‌ امت‌لار قانین‌
کربلادا دوکوپ‌ گچدی‌
معنی:
خون چندین امت را
در کربلا به زمین ریخته ‌اند

این شاعر آزاده ، بر این عقیده است که کشته شدگان در کربلا را جز شهید ، نمی ‌توان چیز دیگری نامید و می‌گوید که آیا به غیر از آنها شهید دیگری مگر می‌توان تصور نمود:


هر زاغ‌  و زغن‌دان‌ کبوتر اولماز
هر صحراده‌ یاتان‌ میت‌ بولارمی‌؟
کربلادان‌ غیری‌ شهید بولارمی‌؟
هر ساچین‌ اوسدورن‌ سید بولارمی‌؟
هر تلپک‌ گیین‌دن‌ قلندر اولماز
معنی
هر زاغ و زغنی را نمی توان کبوتر نامید
آیا می توان هر آن کس را که در صحرا آرمیده ، مرده نامید؟
آیا غیر از آنها که در کربلا شهید شده ‌اند ، می‌ توان شهید نامید؟
آیا هر آن کس را که موهایش را بلند کرده ، می ‌توان سید نامید؟
نمی توان هر کس را که کلاه  پوشیده ، قلندر نامید.


مختومقلی در شعری ، از دیداری روحانی با حسن و حسین و دشت کربلا سخن گفته است :

کربلا دشتینده‌ جان‌ برگن‌ شهیدلر گیتدی‌لر
هم‌ حسن‌ بیرله‌ حسین‌، کربلانی‌ گوردوما

معنی

من آنها را که در دشت کربلا شهید شدند
و حسن و حسین را و کربلا را دیده‌ام

 


امام حسین (ع) در اشعار مختومقلی

نام امام حسین 23بیست و سه بار در دیوان مختومقلی فراغی تکرار شده است و این نشان دهندة علاقه و اهمیتی است که این شاعر بزرگ برای ایشان قائل است. مختومقلی حسن و حسین (علیهما السلام) را ماه و پرتو دین و مادرشان فاطمة زهرا (س) را شاه حوریان بهشت می ‌داند :


چهارشنبه 7 فروردین 1387
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ زبان و ادبیات

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

آخرین مطالب
لینکستان

سایت ها


ترکمنان غیور

Turkmen Yigit

دلنوشته های یک پسر ترکمن

توركمنینگ گؤزه‌ل آدلارئ

تمران

وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه مازندران

سایت رسمی اشک رویا یوسف قلیچ پور

سایت ورزشی گنبد کاووس

اشک رویا

سایت فرهنگی خبری ئیلدز

ترکمن

ترکمن تولز

ارکین

آلادالارئم

جمعیت فرهنگی اجتماعی اولکا کمیش دپه

وب سایت شخصی امان قلیچ شادمهر

هفته نامه همزیستی

گلستان نیوز

سایت فرهنگی ترکمن آنلاین

بارش نیوز (جبهه مشارکت ملی گلستان)

گنبد آنلاین

اولکامیز (سایت اطلاع رسانی آق قلا)

دوتار (دانلود موسیقی ترکمن)

یاشلیق

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گلستان

ویکی پدیا ترکمنی

پایگاه اطلاع رسانی آق قلا

فتو فلیکر بندر ترکمن

انجمن فرهنگی ترکمن های مقیم گوتنبرگ سوئد

هفته نامه سلیم

فصلنامه یاپراق

دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران

طبرستان

انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث

گاهنامه صحرا

ترکمن کلیک

وب سایت بدر

پاراسات

مصلی نماز جمعه اهل سنت گنبدکاووس

نخبگان کمیش دپه

اوزاق یاشا بیگ ترکمن ایلم

دیوان کامل مختومقلی فراغی

ایل- گون

یاغشی یول

تورکمن صحرا مدیا

هفته نامه صحرا

شرکت تعاونی تولید و مشاوره اسب اصیل ترکمن

سارغد (دانشجویان ترکمن دانشگاه سیستان و بلوچستان)

غوشغیلار

ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه اردبیل

یاغتی ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

آق قلا

پایگاه اطلاع رسانی جمعیت ترکمنهای مقیم تهران

سایت خبری و فرهنگی ترکمن صحرا

سایت اطلاع رسانی گنبد

پایگاه اطلاع رسانی استان گلستان

همه سایت ها

وبلاگ ها


عکس آق قلا

دیهیم بندر ترکمن

زندگی

پنجره ای رو به سخن

با من بمان

آلتین قپبا (مایا)

دلنوشته (هاتیجا)

گل شاد

اٌغلن

یک پسر (نوشته های محمد فرهادی توماج)

مجله ترکمنی میراث

وبلاگ فرهنگی دانشجویان ترکمن دانشگاه علوم پزشکی ساری

اشعار ترکمنی (موسی قزلجه)

اشعار طنز ترکمنی (موسی قزلجه)

ایلیار

مایسا

پژواک (اجو)

دختر طلایی (هانا)

آیراتین

نوشتهای یک جوان ترکمن

ترکمن مدیکال

گل مادر (عایشه)

عاشق ترکمن صحرا

هاتیجا...

MY Friends (آینا)

وبلاگ پسران گنبدی

اشک رویا (یوسف قلیچ پور)

myminds (آیرا)

خاطرات ترک خورده (مرضیه)

پلی بین من و شما (دکتر دیه جی)

دانشجویان ترکمن دانشگاه پیام نور گرگان

زیست پژوهان گنبد کاووس

روستای قرنجیک خواجه خان

دختر ترکمن (جیران)

کم کم درخت می شوم

پیام بازرگانی

دنیای تو

ترکمن های مقیم جم

اهل سنت شمال

بچه های بندر تر کمن

آرمادا

راز گل سرخ (مایا)-(تعطیل شد)

بدون عنوان (ظهری)

ترکمن قیز (گزل)

لبریز از عشق

همه وبلاگ ها

 

 

 


ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک

ابتدای صفحه

Design By: www.Bayragh.ir © 2006-2009

.استفاده از مطالب وبلاگ با ذكر منبع بلامانع است