تبلیغات
دایره المعارف ترکمنی بایراق - اصطلاحات رایج درمحاورات تركمنی

دایره المعارف ترکمنی بایراق


ضرب المثل ترکمنی

ماتال ترکمنی

ترکمن آدلری

ارتباط با مدیر

متین قزلجه (119)

وضعیت در یاهو

 

ID: matin_ghezeljeh

نظرسنجی

مردم ترکمن در تقابل با فرهنگ های دیگر چقدر توانسته اند نسبت به حفظ فرهنگ و سنن قوم خود موفق باشند؟

جستجو در وبلاگ

  

لوگو


 

همه ما درگفتگوهای روزمره خود، عبارتهای مصطلحی نظیر (مبارك باشد)، (خسته نباشید) ، (دستتان دردنكند) و… را در حالات و موقعیتهای گوناگون برای ابراز احساسات درونی مان نسبت به اطرافیان خود و گاه جهت آغاز ارتباط كلامی بكار می بریم ،به طور مثال درزبان تركمنی ،چنین ضرب المثلی وجود دارد:

بای بیر تازه دون گیسه ،((قوتلی بولسین !))دییر لر.

غریب تازه دون گیسه ،((نیردن آلدینگ ؟)) دییرلر.

ترجمه

اگر ثروتمند لباسی نو بپوشد، می گویند: ((مبارك باشد!))

اما اگر فقیر لباس نو بپوشد، می گویند: ((ازكجاگرفته ای؟))

برخی از عبارتهای مصطلح ،جوابی درخور دارند كه همواره در پاسخ گفته می شود.مثلا:در جواب ((خسته نباشید!)) می گویند: ((سلامت باشید)).اینگونه عبارات مصطلح درتمامی زبانها شایع می باشند و اشخاص دربرقراری روابط اجتماعی ازآنها سود می جویند ؛چرا كه این عبارات ، عمل نخستین دیدار و نیز صمیمیت با مخاطب را تسهیل می نماید.زبان تركمنی ،از حیث داشتن عبارات مصطلح بسیار غنی و ظریف است . درزبان تركمنی عبارات فراوانی درحالات و موقعیتهای گوناگون (چون :كار،تجارت ،تولدفرزند،مرگ ،عروسی،اظهار تشكر،شكار ،زراعت و…) مورد استفاده قرار می گیردكه در زیر،به صورت فشرده به معرفی و توضیح آنها خواهیم پرداخت .گفتیم كه عبارات مصطلح درزبان تركمنی غالبا جوابی مناسب دارند ؛ بر این اساس آنها رابه دو گروه عمده می توان تقسیم نمود:الف) عبارات دارای جوابهای ثابت، ب ) عبارات دارای جوابهای عمومی.

همه ما درگفتگوهای روزمره خود، عبارتهای مصطلحی نظیر (مبارك باشد)، (خسته نباشید) ، (دستتان دردنكند) و… را در حالات و موقعیتهای گوناگون برای ابراز احساسات درونی مان نسبت به اطرافیان خود و گاه جهت آغاز ارتباط كلامی بكار می بریم ،به طور مثال درزبان تركمنی ،چنین ضرب المثلی وجود دارد:

بای بیر تازه دون گیسه ،((قوتلی بولسین !))دییر لر.

غریب تازه دون گیسه ،((نیردن آلدینگ ؟)) دییرلر.

ترجمه

اگر ثروتمند لباسی نو بپوشد، می گویند: ((مبارك باشد!))

اما اگر فقیر لباس نو بپوشد، می گویند: ((ازكجاگرفته ای؟))

برخی از عبارتهای مصطلح ،جوابی درخور دارند كه همواره در پاسخ گفته می شود.مثلا:در جواب ((خسته نباشید!)) می گویند: ((سلامت باشید)).اینگونه عبارات مصطلح درتمامی زبانها شایع می باشند و اشخاص دربرقراری روابط اجتماعی ازآنها سود می جویند ؛چرا كه این عبارات ، عمل نخستین دیدار و نیز صمیمیت با مخاطب را تسهیل می نماید.زبان تركمنی ،از حیث داشتن عبارات مصطلح بسیار غنی و ظریف است . درزبان تركمنی عبارات فراوانی درحالات و موقعیتهای گوناگون (چون :كار،تجارت ،تولدفرزند،مرگ ،عروسی،اظهار تشكر،شكار ،زراعت و…) مورد استفاده قرار می گیردكه در زیر،به صورت فشرده به معرفی و توضیح آنها خواهیم پرداخت .گفتیم كه عبارات مصطلح درزبان تركمنی غالبا جوابی مناسب دارند ؛ بر این اساس آنها رابه دو گروه عمده می توان تقسیم نمود:الف) عبارات دارای جوابهای ثابت، ب ) عبارات دارای جوابهای عمومی.

الف : عبارات دارای جوابهای ثابت

این گونه عبارات غالبا با جوابهای مشخص ، ثابت و شناخته شده أی پاسخ داده می شوند و اهم آنها در ذیل آورده شده و موقعیت كاربردی هر یك ازعبارات و نیز ترجمه تحت الفظی هر یك از آنها قید گردیده است.

به هنگام كار:
_
 آرمانگ ! (خسته نباشید!)
ج _ باربول (سلامت باشید)

به هنگام دادوستد:
 _
سودا گشاد!
ج _ دولت زیاد.

به هنگام بیان تشكر و امتنان :
 _
تانگری یا لقاسین ! (خداوندازگناهت درگذرد!)
ج _ بیله یا لقاسین . (ازگناه هر دویمان درگذرد.)

به هنگام برداشت محصول (گندم وجو و ...)
 _خرمنینگا بركت! (بركت برخرمنت!)
ج _ عمرینگه بركت.(بركت بر عمرت)

به هنگام كاشت و كار:
 _
تخمینگ مونگلسین!(بذرت هزار شود!)
ج_ دشمنینگ اینگلسین.(دشمنت بنالد.)

به هنگام آغاز كار(ازقبیل قالیبافی ،ساخت خانه و ...)
 _ ایشینگ ایلریك! (كارت به پیش!)
ج_ یاشینگ اوزین. (عمرت دراز.)

به هنگام ورودبه جلسه شور و مشورت:
_
مصلحت بیریكسین! (مصلحت یكی {مورد توافق} باشد!)
ج_ دشمنینگ ایریكسین .(دشمنت درمانده باشد.)

به وقت بازگشت از شكار:
 _
آوقانلی !(شكارخونین باشد! (
الف_اگر طرف شكاری نزده باشد،می گوید:
آوجانلی !(شكار جان دارد!)
ب_اگر موفق به شكارشده باشد،می گوید:
یاشینگ اوزین !(عمرت دراز!)

به هنگام دیدار دیر هنگام درشب:
 _
گیچ یاغشی ! (دیر بخیر!)
ج_گلن یاغشی! (مهمان بخیر!)

به هنگام بدرقه مسافر:
 _
یولونگ آچیق !( راهت باز ( !
ج_ دشمنینگ باسیق ! (دشمنت منكوب!)


ب:عبارات دارای جوابهای عمومی

این عبارات معمولا جواب ثابت و مشخصی ندارند و معمولا با پاسخهای كل شمول و عمومی ازقبیل ((ساغ بول!)) (سلامت باشی!) ، ((تانگری یالقاسین!)) (خداونداز گناهت درگذرد!) و… جواب داده می شوند:

به هنگام تبریك خانه جدید گفته می شود:
_
یورت آلادینگ ! (جای ومسكن بگیری!)

به هنگام فوت فرزندگفته می شود:
 _
آخرت بالانگ بولسین!(كودك آخرتت باشد!)

به هنگام تبریك تولد فرزند گفته می شود:
الف_ اگر پسر باشد: ((قول توتدونگمی؟قوتلی بولسون!)) (آیاغلامی گرفته أی ؟مبارك باشد!)
ب_ اگردختر باشد: ((باییدینگمی؟بختی بولسون!)) (آیا مكنت یافته أی؟خوشبخت باشد!)

به وقت زاییدن حیوانات خانگی (همانند گاو و …) گفته می شود:
_
هووری كوپ بولسون ! (همراهش بسیار باشد!)

به هنگام عیادت از بیمار و یا كسی كه در رنج و سختی افتاده است،گفته می شود:
_
قورقانینگ قوت بولسون ! (ترست به بخت مبدل شود!)

هنگام تحمل رنج و سختی و یا بیماری :
 _
آخرت عذابینگ بولسون! (عذاب آخرتت باشد!)

به هنگام عرض تسلیت گفته می شود:
_
ایزی یاراسین ! (سربازماندگانش به سلامت !)
_
ایمانلی بولسون! (باایمان باشد!)

به هنگام عرض تبریك گفته می شود:
 _
قوتلی بولسون ! (مبارك باشد!)

به هنگام عرض شادباش گفته می شود:
_
گوزونگ آیدینگ! (چشمت روشن.)

به هنگام ضرر و زیان مالی گفته می شود:
_
خیرلی چیقداجی بولسون ! (آنچه ازدست رفته ،خیر داشته باشد!)

درمباركباد عروسی جدید گفته می شود:
_
جیلاوینگدا قارریسین! (پا به پای هم پیر شوید)

مهمان پس از صرف طعام غالبا می گوید:
_
قازانانینگ یاشی اوزین ! (عمر میزبان طولانی باد(

_ ساچاغینگا بركت ! (بركت به سفره ات)

مهمان هنگام ترك خانه می گوید:
 _
اویونگ آبادان ! (خانه ات آباد)

برای بیان تشكر از شركت كنندگان درمراسم عمومی (عروسی ، عزا و…) گفته می شود:
_
سیلاغینگ تویونگدا قایتسین! (احترامت درعروسی جبران شود)

هنگام جدایی دو نفر از یكدیگر (كه به صورت اتفاقی همدیگر را ملاقات كرده اند)گفته می شود:
_
تویدا ساتاشایلی ! (درعروسی یكدیگر را ببینیم )

درآغاز هر امر خیری (از قبیل عروسی و…) گفته می شود:
_
اونگونا باشلاسین! (به فرخندگی شروع شود)
_
اونگ بولسون ! (خبر باشد.)

برای بیان تبریك تولد فرزند،غالبا می گویند:
 _
یاشی اوزین بولسون !{یا} یاشی اوزاق بولسون ! (عمرش دراز باشد(
 _
صالجی سی بولسون .(ازصالحان باشد)

به هنگام بدرقه زایران :
 _
یول بولسون! (اوغور بخیر )

به هنگام عیادت از بیمار :
_
سونگی خیر بولسون ! (عاقبت بخیر)

درهنگام  جدایی ، بدرقه و
_
ساغلیقدا گوروشیلی ! (دیدار به سلامت )

فقط به هنگام بدرقه :
_
ساغ آمان بار! (به سلامت)

فقط به هنگام استقبال:
ساغ آمان گلیا رمینگ ؟(به سلامتی می آیی؟) كه غالبا چنین جواب داده می شود:
_
قورغون گلیا ریس ! (به خوشی و سلامتی می آییم )

به هنگام مراجعت ازمسافرت به خانه و
_
ساغ آمان اوتیر میسینگیز؟ (سلامت هستید؟) كه غالبا چنین جواب داده می شود
:
_
قورغون اوتیریس ! (الحمدلله ! سلامت هستیم )

دربیان مباركباد لباس نو:
_
اگنینگده ییرتیلسین ! (برازنده تنت باشد)

در بیان مباركباد كفش نو:
_
آیاغینگدا توزسون ! (برازنده پایت باشد)

مباركباد هر چیز نو:
 _
خیری بولسون! (بخیر باشد)

درمراسم((صدقه))واطعام جهت اموات:
 _
آلنینا بارسین! (ثوابش به اوواصل شود)

در زمان پایان یافتن بافت قالی و قالیچه و… و بریدن آن:
الف_اگربرای فروش باشد:
_
بازاری بولسون! (بازار خوبی داشته باشد)
ب_ اگربرای مصرف خود باشد:
 _
یاغشینگا (= تویا) یاراسین . (جهت امر خیر {یا:عروسی} به كار رود)

درجواب عبارات مصطلحی از این قبیل ،معمولا متناسب با معنا و مضمون آن ، یكی از پاسخهای زیر داده می شود:
_
ساغ بول! (سلامت باشی)
_
تانگری یالقاسین! (خداوند از گناهت درگذرد)
هر دو موردفوق به منظور تشكر و سپاسگزاری است.


_
آمین!
_
آیدانینگ بولسون !(دعایت قبول باشد!)
هردو مورد فوق به منظور طلب قبولی دعای خیر است.

 _
آلنینگا یاغشی ! (برازنده وجود شماست )
_
سیزه _ ده خدای یتیرسین ! (خداوند نصیب شما نیز بكند(
هر دو مورد برای درخواست و آرزوی امری مشابه (برای طرف مقابل) است.

ذكر تمامی عبارات مصطلح با تمامی موارد كاربرد آنها امری بسیار دشوار است؛ زیرا در زبان ظریف تركمنی حتی برای بسیاری از جزئی نیز عبارات مصطلح ویژه أی استفاده می شود. به عنوان نمونه ،اگر كسی به عیادت بیماری برود و صحبت ازطبیب بیمار به میان آید، با گفتن عبارت ((ادنی ام بولسون )) (آنچه می كندشفا بخش باشد) و یا ((الی ینگیل بولسون )) (دستش سبك باشد) دعای خیری می نمایند. ریزه كاریهایی از این دست، محتاج تحقیق و تتبعی بیشتر و عمیق تر در فرهنگ غنی و پویای تركمنی می باشد.


منبع: کلوب ترکمن 

 

 

جمعه 24 اسفند 1386
نوشته شده توسط متین قزلجه , موضوع مقاله :‌ زبان و ادبیات

نظرات ()| ارسال به ارسال به 100 درجه کلوب دات کام

آخرین مطالب
لینکستان

سایت ها


ترکمنان غیور

Turkmen Yigit

دلنوشته های یک پسر ترکمن

توركمنینگ گؤزه‌ل آدلارئ

تمران

وبلاگ دانشجویان ترکمن دانشگاه مازندران

سایت رسمی اشک رویا یوسف قلیچ پور

سایت ورزشی گنبد کاووس

اشک رویا

سایت فرهنگی خبری ئیلدز

ترکمن

ترکمن تولز

ارکین

آلادالارئم

جمعیت فرهنگی اجتماعی اولکا کمیش دپه

وب سایت شخصی امان قلیچ شادمهر

هفته نامه همزیستی

گلستان نیوز

سایت فرهنگی ترکمن آنلاین

بارش نیوز (جبهه مشارکت ملی گلستان)

گنبد آنلاین

اولکامیز (سایت اطلاع رسانی آق قلا)

دوتار (دانلود موسیقی ترکمن)

یاشلیق

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گلستان

ویکی پدیا ترکمنی

پایگاه اطلاع رسانی آق قلا

فتو فلیکر بندر ترکمن

انجمن فرهنگی ترکمن های مقیم گوتنبرگ سوئد

هفته نامه سلیم

فصلنامه یاپراق

دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران

طبرستان

انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث

گاهنامه صحرا

ترکمن کلیک

وب سایت بدر

پاراسات

مصلی نماز جمعه اهل سنت گنبدکاووس

نخبگان کمیش دپه

اوزاق یاشا بیگ ترکمن ایلم

دیوان کامل مختومقلی فراغی

ایل- گون

یاغشی یول

تورکمن صحرا مدیا

هفته نامه صحرا

شرکت تعاونی تولید و مشاوره اسب اصیل ترکمن

سارغد (دانشجویان ترکمن دانشگاه سیستان و بلوچستان)

غوشغیلار

ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه اردبیل

یاغتی ترکمن صحرا

دانشجویان ترکمن دانشگاه زابل

آق قلا

پایگاه اطلاع رسانی جمعیت ترکمنهای مقیم تهران

سایت خبری و فرهنگی ترکمن صحرا

سایت اطلاع رسانی گنبد

پایگاه اطلاع رسانی استان گلستان

همه سایت ها

وبلاگ ها


عکس آق قلا

دیهیم بندر ترکمن

زندگی

پنجره ای رو به سخن

با من بمان

آلتین قپبا (مایا)

دلنوشته (هاتیجا)

گل شاد

اٌغلن

یک پسر (نوشته های محمد فرهادی توماج)

مجله ترکمنی میراث

وبلاگ فرهنگی دانشجویان ترکمن دانشگاه علوم پزشکی ساری

اشعار ترکمنی (موسی قزلجه)

اشعار طنز ترکمنی (موسی قزلجه)

ایلیار

مایسا

پژواک (اجو)

دختر طلایی (هانا)

آیراتین

نوشتهای یک جوان ترکمن

ترکمن مدیکال

گل مادر (عایشه)

عاشق ترکمن صحرا

هاتیجا...

MY Friends (آینا)

وبلاگ پسران گنبدی

اشک رویا (یوسف قلیچ پور)

myminds (آیرا)

خاطرات ترک خورده (مرضیه)

پلی بین من و شما (دکتر دیه جی)

دانشجویان ترکمن دانشگاه پیام نور گرگان

زیست پژوهان گنبد کاووس

روستای قرنجیک خواجه خان

دختر ترکمن (جیران)

کم کم درخت می شوم

پیام بازرگانی

دنیای تو

ترکمن های مقیم جم

اهل سنت شمال

بچه های بندر تر کمن

آرمادا

راز گل سرخ (مایا)-(تعطیل شد)

بدون عنوان (ظهری)

ترکمن قیز (گزل)

لبریز از عشق

همه وبلاگ ها

 

 

 


ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک ارسال لینک

ابتدای صفحه

Design By: www.Bayragh.ir © 2006-2009

.استفاده از مطالب وبلاگ با ذكر منبع بلامانع است